Alert COVID-19 !
Aktualna wiedza na temat choroby koronawirusowej

29 czerwca 2020

Zapraszamy do zapoznania się, link poniżej:


Marek L. Kowalski, Zbigniew Bartuzi, Anna Bręborowicz, Ewa Cichocka-Jarosz, Magdalena Czarnecka-Operacz, Jerzy Kruszewski, Marek Kulus, Maciej Kupczyk, Marcin Moniuszko, Marek Niedoszytko, Marita Nittner-Marszalska, Roman J. Nowicki, Barbara Rogala, Maciej Chałubiński w ramach Sekcji PTA „Mikrobiom, infekcje, a alergia”
http://alergia-astma-immunologia.pl/2020_25_2/AAI_02_2020_1379_kowalski.pdf

podsumowanie już opublikowanych rekomendacji dotyczących astmy, alergicznego nieżytu nosa, leczenia biologicznego, populacji pediatrycznej, nadwrażliwości na leki, alergii oczu i organizacji pracy. Rekomendacje te są zgodne z opublikowanymi rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Alergologicznego.

Pfaar O, Torres MJ, Akdis CA. COVID-19: A series of important recent clinical and laboratory reports in immunology and pathogenesis of SARS-CoV-2 infection and care of allergy patients [published online ahead of print, 2020 Jun 26]. Allergy. 2020;10.1111/all.14472. doi:10.1111/all.14472
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/all.14472

oświadczenie na temat astmy w dobie COVID-19. Oświadczenie ma charakter konsensusu ekspertów. Główne zalecenia to używanie screeningu w kierunku COVID-19 dla każdej osoby, która ma pogarszające się objawy ze strony dróg oddechowych, odłożenie wykonania spirometrii w przypadkach, gdy nie jest konieczna, korzystanie z osobistych pikflometrów, utrzymanie korzystania z wziewnych glikokortykosterydów. Stanowisko jest spójne ze stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. ARIA-EAACI wskazuje też obszary, w których powinny być prowadzone badania typu real-life m.in. wpływ COVID-19 na kontrolę astmy, wpływ na objawy oddechowe w astmie ciężkiej, rola sezony pylenia na nasilenie COVID-19 i inne.

Bousquet J, Jutel M, Akdis CA, et al. ARIA-EAACI statement on Asthma and COVID-19 (June 2, 2020) [published online ahead of print, 2020 Jun 26]. Allergy. 2020;10.1111/all.14471. doi:10.1111/all.14471
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32588922/

Analizy wskazały, że dotychczasowe badania nie pozwalają jeszcze na wprowadzenie badania anosmii jako testu przesiewowego. Autorzy wskazują jednak, że każdy nowy przypadek anosmii powinien być traktowany jako zakażenia SARS-CoV-2 aż będzie udowodnione inaczej. Autorzy wskazują, że RT PCR ma ograniczoną rolę w wykluczaniu zakażenia SARS-CoV-2, podczas gdy jest bardzo dobrą metodą do potwierdzania zakażenia.

Boscolo-Rizzo P, Borsetto D, Hopkins C Oxon, Polesel J. Challenges in interpreting the diagnostic performance of symptoms to predict COVID-19 status: the case of anosmia [published online ahead of print, 2020 Jun 25]. Int Forum Allergy Rhinol. 2020;10.1002/alr.22650. doi:10.1002/alr.22650
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/alr.22650

podsumowuje praktyczne doświadczanie z trzech perspektyw: poziomu pacjenta (interakcje z pracownikami ochrony zdrowia), pracowników ochrony zdrowia (dzielenie się doświadczeniami w czasie rzeczywistym) oraz społeczeństwa (wpływ na środowisko oraz zanieczyszczenie powietrza). W dokumencie zwrócona jest uwaga na problem unikania przez chorych szukania pomocy zdrowotnej ze względu na epidemię, co może prowadzić do groźnych zaostrzeń. Rozwiązaniem może być zastosowanie telemedycyny.

To T, Viegi G, Cruz A, et al. A Global Respiratory Perspective on the COVID-19 Pandemic: Commentary and Action Proposals [published online ahead of print, 2020 Jun 25]. Eur Respir J. 2020;2001704. doi:10.1183/13993003.01704-2020
https://erj.ersjournals.com/content/early/2020/06/08/13993003.01704-2020

z konsultacji telemedycznych. 177 pacjentów (61.0%) uzupełniło ankietę, z czego 97% było zadowolonych z wizyty, a 77,4% stwierdziło, że wizyta była tak samo satysfakcjonująca jak wizyta osobista. Pacjenci, którzy nie byli tak zadowoleni z e-wizyty jak ze zwykłej jako główny powód wskazywali właśnie brak kontaktu twarzą w twarz z lekarzem. Badanie to rzuca pozytywne światło na korzystanie z telemedycyny, szczególnie w czasie pandemii.

Mustafa SS, Yang L, Mortezavi M, Vadamalai K, Ramsey A. Patient Satisfaction with Telemedicine Encounters in an Allergy/Immunology Practice During the COVID-19 Pandemic [published online ahead of print, 2020 Jun 22]. Ann Allergy Asthma Immunol. 2020;S1081-1206(20)30435-X. doi:10.1016/j.anai.2020.06.027
https://www.annallergy.org/article/S1081-1206(20)30435-X/pdf

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

22 czerwca 2020

Podkreślana jest waga porad telefonicznych i ograniczanie wizyt osobistych tylko do sytuacji wyjątkowych i pacjentów tego niezwłocznie wymagających. Każdy pacjent z objawami infekcji powinien być traktowany jako pacjent potencjalnie zakażony SARS-CoV-2. Lekarz podczas przyjmowania pacjenta powinien nosić indywidualne środki ochrony osobistej (maskę FFP2/FFP3, gogle, przyłbica, fartuch plastikowy, rękawiczki, czepek lub inną ochronę włosów). Nie ulegają zmianie wytyczne dotyczące leczenia, podtrzymane jest niezalecanie podaży leków w nebulizacji. Leczenie biologiczne powinno być kontynowanie i nie powinno wstrzymywać się włączania nowych pacjentów do tego leczenia, jednak należy ograniczyć wykonywanie spirometrii. Immunoterpia powinna być kontynuowana, ale można rozważyć jej przerwanie w fazie podtrzymującej. Procedury niskiego ryzyka w czasie pandemii to punktowe testy skórne (PTS), testy śródskórne, naskórkowe test płatkowe (NTP), w przypadku uczulenia IgE-zależnego warto korzystać z oznaczania swoistych IgE w surowicy.


Marek L. Kowalski, Zbigniew Bartuzi, Anna Bręborowicz, Ewa Cichocka-Jarosz, Magdalena Czarnecka-Operacz, Jerzy Kruszewski, Marek Kulus, Maciej Kupczyk, Marcin Moniuszko, Marek Niedoszytko, Marita Nittner-Marszalska, Roman J. Nowicki, Barbara Rogala, Maciej Chałubiński w ramach Sekcji PTA „Mikrobiom, infekcje, a alergia”
https://www.pta.med.pl/wp-content/uploads/PTA-COVI19-Stanowisko-update-02.06.2020.pdf

obszerne opracowanie, w którym eksperci odpowiadają w formie „pytanie i odpowiedź” na najważniejsze wątpliwości dt. wirusa SARS-CoV-2 i choroby koronawirusowej, opierając się na dotychczas przeprowadzonych badaniach. Poruszane są aspekty podstaw immunopatologicznych COVID-19, podobieństwa wirusa do innych znanych wirusów, wpływ zakażenia na choroby alergiczne, kwestie diagnostyki i leczenia, itp.

Riggioni C, Comberiati P, Giovannini M, et al. A compendium answering 150 questions on COVID-19 and SARS-CoV-2 [published online ahead of print, 2020 Jun 14]. Allergy. 2020;10.1111/all.14449. doi:10.1111/all.14449
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/all.14449

w leczeniu pacjentów przyjętych do szpitala z powodu COVID-19. Grupy w badaniu obejmują:
• niskie dawki deksometazonu (6 mg/dzień),
• hydroksychlorochina,
• azytromycyna,
• tocilizumab,
• osocze ozdrowieńców,
• standardowa opieka medyczna.
Deksometazon redukuje śmiertelność o 17% (0.83 [0.74 to 0.92]; P=0.0007), szczególnie w grupie pacjentów, która wymaga wentylacji mechanicznej. Na razie nie ma dowodów, że deksometazon wykazuje korzystne działanie u pacjentów, którzy nie wymagali podaży tlenu. Badanie obejmuje tylko pacjentów hospitalizowanych, więc ograniczeniem badania jest brak informacji o wpływie deksometazonu na przebieg łagodnej postaci COVID-19.


https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04381936
https://www.recoverytrial.net/files/recovery_dexamethasone_statement_160620_final.pdf
https://www.recoverytrial.net/
https://www.nature.com/articles/s41587-020-0528-x

to atopowe zapalenie rogówki i spojówki, wiosenne zapalenie rogówki i spojówek, sezonowe lub wieloletnie alergiczne zapalenie spojówek. Najważniejsze zalecenia grupy ekspertów to unikanie alergenów, używanie miejscowych leków przeciwhistaminowych i/lub stabilizujących komórki tuczne, unikanie używania miejscowych glikokortykosterydów w zapaleniu obejmującym tylko spojówkę, a stosowanie krótkiej terapii w bardziej rozległych formach tj. spojówki, wiosenne zapalenie rogówki i spojówek. Leki przeciwleukotrienowe wykazują niższą skuteczność u osób z alergiami ocznymi. Do rozważanie jest immunoterapia alergenowa (doustna lub podskórna).

Leonardi A, Fauquert JL, Doan S, et al. Managing ocular allergy in the time of COVID-19 [published online ahead of print, 2020 May 13]. Allergy. 2020;10.1111/all.14361. doi:10.1111/all.14361
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/all.14361

Obecnie stosowane maseczki nie podlegają recyklingowi, zwiększając zanieczyszczenie planety. Badacze postanowili ocenić bezpieczeństwo stosowania 7-warstwowych papierowych maseczek nasączonych olejem z Folium Plectranthii amboinicii (ogórecznik indyjski), który ma znane właściwości przeciwzapalne i antybakteryjne. Porównanie tych maseczek daje obiecujące rezultaty, ponieważ nowe maseczki względem chirurgicznych wykazują mniejszy wzrost patogenów, niższe stężenie wydychanego tlenku azotu (FeNO) po ich noszeniu oraz subiektywnie większą wygodę. Badanie ograniczone jest małą próbą i brakiem potwierdzenia skuteczności samej filtracji wirusa, jednak te wyniki wskazują kierunek dla kolejnych badań w celu stworzenia bardziej zrównoważonej produkcji maseczek.

Duong-Quy S, Ngo-Minh X, Tang-Le-Quynh T, et al. The use of exhaled nitric oxide and peak expiratory flow to demonstrate improved breathability and antimicrobial properties of novel face mask made with sustainable filter paper and Folium Plectranthii amboinicii oil: additional option for mask shortage during COVID-19 pandemic. Multidiscip Respir Med. 2020;15(1):664. Published 2020 Jun 1. doi:10.4081/mrm.2020.664 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7282423/

mRNA, które koduje odpowiednie białka wirusa. Szczepionka mRNA-1273 zawiera mRNA dla białka S (kolec, białko fuzyjne, białko to odpowiada za interakcje z receptorem na komórce docelowej). Po podaniu szczepionki zdrowy osobnik pobiera mRNA, wytwarza białko S, prezentuje je komórkom układu odpornościowego. W ten sposób może wytworzyć się odporność przeciwko SARS-CoV-2 bez ryzyka aktywnej infekcji koronawirusowej. Podobny mechanizm działania ma szczepionka BNT162, która składa się różnych kombinacji rodzaju molekularnego (zmodyfikowane mRNA modRNA, zmodyfikowane mRNA zawierające urydynę lub zmodyfikowane samo-amplifikujące się mRNA – snRNA) i kodowanych sekwencji (kolca większego lub domeny wiążącej receptor RBD). Obie szczepionki są obecnie w II fazie badań klinicznych.

https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04405076

https://www.clinicaltrialsregister.eu/ctr-search/trial/2020-001038-36/DE

https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04380701

 

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

15 czerwca 2020

ze współistniejącą alergią o różnym stopniu nasilenia. Przebadano 182 dzieci w wieku od 3 dni do 15 lat, z których większość dzieci zaraziła się od członków rodziny. Najczęstsze objawy to gorączka (43.4%) oraz suchy kaszel (44,5%) i objawy żołądkowo-jelitowe. U 71,4% stwierdzono typowe zmiany w obrazie tomografii komputerowej klatki piersiowej, wskazujące na zapalenie śródmiąższowe płuc. W badaniach laboratoryjnych najczęściej nie stwierdzano zmian poza niewielkim odsetkiem (mniej niż 5%) limfopenii oraz eozynopenią (ok. 30%). Ponad 97% dzieci miało postać łagodną i umiarkowaną infekcji, a 13% miało postać bezobjawową. Grupa dzieci z chorobami alergicznymi liczyła 43 osoby, z czego większość (83,7%) miało alergiczny nieżyt nosa, reszta nadwrażliwość na leki, atopowe zapalenie skóry, alergie pokarmową lub astmę. Dzieci z alergią wykazywały niższe stężenie białek ostrej fazy, prokalcytoniny, D-dimerów, aminotransferazy asparaginianowej w porównaniu do dzieci bez alergii. Profil komórek immunokompetentnych nie różnił się między tymi grupami. Autorzy zaobserwowali lżejszy przebieg COVID-19 u dzieci z alergią. Alergia nie wydaje się być czynnikiem ryzyka zakażenia COVID-19.


Du H, Dong X, Zhang JJ, et al. Clinical characteristics of 182 pediatric COVID-19 patients with different severities and allergic status [published online ahead of print, 2020 Jun 10]. Allergy. 2020;10.1111/all.14452. doi:10.1111/all.14452
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/all.14452

Remdesivir został wprowadzony na wcześniejszych etapach choroby jako leczenie podstawowe. Chlorochina została wpisana jako lek dodatkowy (wspomagający) ponieważ wciąż brakuje pewnych danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Osocze od ozdrowieńców i heparyna drobnocząsteczkowa również zostały dodane do leków wspierających terapię. Leki, którym wciąż brakuje wystarczających danych o skuteczności to azytromycyna, favipiravir, ruksolitinib, oseltamivir, opaganib, verdineksor i towarzystwo nie rekomenduje używania tych leków.

Flisiak R, Horban A, Jaroszewicz J, et al. Annex #1 as of 8 June 2020 to: Management of SARS-CoV-2 infection: recommendations of the Polish Association of Epidemiologists and Infectiologists as of March 31, 2020 [published online ahead of print, 2020 Jun 8]. Pol Arch Intern Med. 2020;10.20452/pamw.15424. doi:10.20452/pamw.15424
https://www.mp.pl/paim/en/node/15424/pdf

raczej reakcja układu immunologicznego, a nie działanie bezpośrednie wirusa. Warto zwrócić uwagę, że odpowiedź immunologiczna prozapalna osób osłabionych i starszych staje się żywa i niekontrolowana w kontakcie z wirusem, a w tej grupie obserwuje się też mniejszą zdolność do odpowiedzi przeciwzapalnej. Starzenie wiąże się z podwyższonym poziomem cytokin prozapalnych (IL-6, IL-8, TNF-alfa, IL-13, IFN-gamma, białka ostrej fazy), co jest opisywane jako inflammaging, czyli obecność łagodnego zapalenia związanego ze starzeniem. To zjawisko może pomoc zrozumieć, dlaczego ciężki przebieg COVID-19 koreluje silnie z wiekiem.

Meftahi GH, Jangravi Z, Sahraei H, Bahari Z. The possible pathophysiology mechanism of cytokine storm in elderly adults with COVID-19 infection: the contribution of "inflame-aging" [published online ahead of print, 2020 Jun 11]. Inflamm Res. 2020;10.1007/s00011-020-01372-8. doi:10.1007/s00011-020-01372-8
https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs00011-020-01372-8

analizy poza centralnym laboratorium. W dobie pandemii COVID-19 tego typu podejście diagnostyczne nabiera coraz większego znaczenia biorąc pod uwagę ilość próbek do przetestowania oraz znaczenie izolacji pacjentów, od których próbki są pobierane. Użycie smartfona jako urządzenia do analizy wyników jest korzystne ze względu na niewielki rozmiar i mobilność urządzenia. Smartfony są obecnie testowane do wykrywania wirusów w różnym materiale z wykorzystaniem zmodyfikowanej metody RT-PCT. Autorzy cytują prace, w których wykazano, że SARS-COV-2 może być wykryty w próbkach śliny pobranych przez pacjentów w domu, co znacznie redukuje ekspozycję pracowników służby zdrowia na potencjalny patogen. Wykazano, że ślina może być potencjalnym materiałem w diagnostyce COVID-19.

Farshidfar, N., Hamedani, S. The Potential Role of Smartphone-Based Microfluidic Systems for Rapid Detection of COVID-19 Using Saliva Specimen. Mol Diagn Ther (2020). https://doi.org/10.1007/s40291-020-00477-4
https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s40291-020-00477-4.pdf

w hodowli komórkowej (np. linia komórkowa Vero), a następnie przez inaktywację wirusa za pomocą środków chemicznych (np. beta-propiolakton). Po szczepieniu organizm wytwarza odporność przeciwko wielu zróżnicowanym wirusowym białkom, ale bez ryzyka infekcji koronawirusowej, ponieważ wirus jest nieaktywny. BBIBP-CorV, czyli szczepionka oparta właśnie o inaktywowany wirus SARS-CoV-2 wykazała skuteczność w modelach zwierzęcych oraz dobrą stabilność generyku, co wpływa na produkcję szczepionki. Inna szczepionka również oparta o inaktywowany wirus to V-SARS. Tutaj temperaturą inaktywowany jest wirus, który znajduje się w pobranym od osób chorujących na COVID 19 osoczu. Tak inaktywowany wirus ma być podawany w formie doustnej.

Wang, Hui et al. “Development of an inactivated vaccine candidate, BBIBP-CorV, with potent protection against SARS-CoV-2.” Cell, 6 Jun. 2020, doi:10.1016/j.cell.2020.06.008 https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0092867420306954

 
Created with BioRender.com

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

08 czerwca 2020

wykorzystali do metaanalizy ze względu na obostrzenia prywatnej firmy analizującej dane medyczne, która dostarczyła te dane - Surgisphere. Inni naukowcy licznie zwrócili się do redakcji Lancet i New England Journal of Medicine w celu weryfikacji danych, ponieważ wiele aspektów badania, m.in. liczna grupa pacjentów obejmująca prawie 100 000 osób, baza 600 szpitali wydała się nieprawdopodobna. Zlecony został niezależny audyt danych, a do czasu jego wyników artykuły pozostają wycofane, a WHO wznowiło badani kliniczne z użyciem tych leków.


Mehra, Mandeep R et al. Hydroxychloroquine or chloroquine with or without a macrolide for treatment of COVID-19: a multinational registry analysis, The Lancet, Volume 0, Issue 0
https://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS0140-6736(20)31180-6.pdf


Mehra MR, Desai SS, Kuy S, Henry TD, Patel AN. Cardiovascular Disease, Drug Therapy, and Mortality in Covid-19 [published online ahead of print, 2020 May 1] [retracted in: N Engl J Med. 2020 Jun 4;:]. N Engl J Med. 2020;NEJMoa2007621. doi:10.1056/NEJMoa2007621
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2007621


Komunikat WHO
https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-hydroxychloroquine-and-covid-19
https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019


Komentarze do artykułu:
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMe2020822
https://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS0140-6736(20)31290-3.pdf
https://www.sciencemag.org/news/2020/06/mysterious-company-s-coronavirus-papers-top-medical-journals-may-be-unraveling
https://surgisphere.com/2020/05/29/response-to-widespread-reaction-to-recent-lancet-article-on-hydroxychloroquine/
https://zenodo.org/record/3871094#.Xto3lzpKiMo

Transmisja wirusa jest mniejsza, jeśli zachowywany dystans jest powyżej 1m. Maseczki mogą być używane w celu większej redukcji infekcji, szczególnie jeśli są to maski N95 lub podobne. Osłanianie oczu zwiększa efekt ochronny. WHO zmieniła swoje zalecenia rekomendując noszenie maseczek. Personel medyczny, osoby powyżej 60 r.ż. oraz osoby z chorobami współtowarzyszącymi powinny nosić jednorazowe maseczki medyczne, dla reszty osób przeznaczone są maseczki materiałowe wielorazowe. Zasłanianie twarzy powinno mieć miejsce wtedy, kiedy nie można utrzymywać dystansu społecznego.

Chu DK, Akl EA, Duda S, et al. Physical distancing, face masks, and eye protection to prevent person-to-person transmission of SARS-CoV-2 and COVID-19: a systematic review and meta-analysis [published online ahead of print, 2020 Jun 1]. Lancet. 2020;S0140-6736(20)31142-9. doi:10.1016/S0140-6736(20)31142-9
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)31142-9/fulltext


Komunikat WHO
https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/when-and-how-to-use-masks

w przypadku SARS-CoV-2 może mieć działanie ochronne poprzez zmniejszanie późnej odpowiedzi zapalnej, a tym samym chronić przed burzą cytokinową. IgE zmniejsza ekspresję receptorów toll-like 9 (TLR9, receptor odporności nieswoistej), co zmniejsza też odpowiedź interferonową. Na razie brakuje danych eksperymentalnych, ale autor wysuwa hipotezę, że eozynofilia obserwowana w zapaleniu T2 zależnym może mieć działanie korzystne, szczególnie, że u osób z ciężkim przebiegiem COVID 19 ilość eozynofili spada. W modelu SARS-CoV-1 wykazano, że niska lub nieobecne ścieżki sygnałowe zależne od interferonu zapobiegają infiltracji płuc przez makrofagi, przepuszczalności naczyniowej, burzy cytokinowej oraz upośledzonej odpowiedzi T komórkowej. Autor wnioskuje, że to umiejscowienie w czasie oraz natężenie odpowiedzi interferonowej ma bezpośredni wpływ na ciężkość przebiegu COVID-19.

Carli, G., Cecchi, L., Stebbing, J., Parronchi, P. and Farsi, A. (2020), Is asthma protective against COVID‐19?. Allergy. Accepted Author Manuscript. doi:10.1111/all.14426
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/all.14426

(nabłonek, biopsja skóry, popłuczyny oskrzelowe, krew pełna, komórki immunokompetentne) otrzymanych od osób zdrowych w różnym wieku oraz od pacjentów ze znanymi chorobami, które są czynnikami ryzyka dla COVID 19. Zarówno ACE2 jak i TMPRSS2 ulegają ekspresji na nabłonku skóry i płuc, a CD147, cyklofilin, CD26 ulegają ekspresji zarówno w nabłonku jak i w komórkach immunokompetentnych. Zauważalna jest różnica ekspresji w limfocytach T i komórkach jednojądrzastych krwi obwodowej zdrowych dzieci a dorosłych. Astma, POChP, nadciśnienie tętnicze, palenie, otyłość oraz płeć męska predysponują do wyższej ekspresji ACE2 i CD147 oraz powiązanych genów. Osoby cierpiące na atopowe zapalenie skóry w biopsji pobranej za zmian chorobowych wykazują również wyższą ekspresję tych genów. Te różnice na poziomie molekularnym pokrywają się z obserwacjami klinicznymi czynników ryzyka dla cięższego przebiegu infekcji SARS-CoV-2 i mogą mieć wpływ na przebieg COVID -19 oraz śmiertelność.

Radzikowska U, Ding M, Tan G, et al. Distribution of ACE2, CD147, CD26 and other SARS-CoV-2 associated molecules in tissues and immune cells in health and in asthma, COPD, obesity, hypertension, and COVID-19 risk factors [published online ahead of print, 2020 Jun 4]. Allergy. 2020;10.1111/all.14429. doi:10.1111/all.14429
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/all.14429

które koduje antygeny wirusa SARS-CoV-2. Plazmid jest to DNA, które ma zdolność do autonomicznej replikacji. Plazmidy występują naturalnie w np. komórkach bakteryjnych i są swoistym nośnikiem informacji np. o antybiotykoodporności. Innowacyjnym podejściem jest podaż szczepionki w systemie przezskórnym CELLECTRA. Technologia ta wykorzystuje elektroporację, czyli odwracalne zwiększanie przepuszczalności błony komórkowej za pomocą impulsów elektrycznych. Poprzez wytworzone w ten sposób pory w komórkach zdrowego osobnika jest możliwość łatwiejszego i bardziej efektywnego podania plazmidów zawierających dwuniciowe DNA. Po pobraniu takiego plazmidu, komórki człowieka zaczynają wytwarzać białka wirusowe zawarte w podanym fragmencie DNA, jednak nie jest to pełen wirus, a następnie są one zaprezentowane układowi immunologicznemu, dzięki czemu może wytworzyć się odporność przeciwko tym konkretnym antygenom, bez ryzyka infekcji. Efektywność szczepionki wykazano do tej pory w modelu zwierzęcym. INOVIO Pharma

Smith TRF, Patel A, Ramos S, et al. Immunogenicity of a DNA vaccine candidate for COVID-19. Nat Commun. 2020;11(1):2601. Published 2020 May 20. doi:10.1038/s41467-020-16505-0 https://www.nature.com/articles/s41467-020-16505-0

Zarejestrowane badanie kliniczne nr NCT04336410 https://clinicaltrials.gov/ct2/show/record/NCT04336410?term=NCT04336410&draw=2&rank=1

Materiał video (czas trwania 2:07) producenta wyjaśniający mechanizm działania szczepionki oraz urządzenia CELLECTRA: https://youtu.be/NCZG5paS2cA

 
Created with BioRender.com

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

01 czerwca 2020

mieli stwierdzoną COVID 19 i byli leczeni hydroksychlorochiną, chlorochiną lub połączeniem hydroksychlorochiny/chlorochiny z makrolidem. Po uwzględnieniu innych czynników, które mogą wpływać na śmiertelność (wiek, płeć, rasa, BMI, choroby sercowo-naczyniowe i czynniki ryzyka, cukrzyca, choroby płuc, palenie, immunosupresja, podstawowa aktywność choroby), porównano umieralności:
• grupa kontrolna 9,3%
• grupa przyjmująca hydroksychlorochinę 18% (hazard ratio 1,335, 95% CI 1,223–1,457)
• grupa przyjmująca hydroksychlorochinę z makrolidem 23,8% (1,447, 1,368–1,531)
• grupa przyjmująca chlorochinę 16,4% (1,365, 1,218–1,531)
• grupa przyjmująca chlorochinę z makrolidem 22,2% (1,368, 1,273–1,469).
Każda z grup niezależnie wykazywała wyższe ryzyko śmierci w ramach hospitalizacji. Ponadto przyjmowanie któregokolwiek leczenia wiązało się ze zwiększeniem od 2 do 6 razy ryzyka arytmii. WHO obecnie zawiesiła tymczasowo badania kliniczne, które wykorzystywały chlorochinę lub hydroksychlorochinę.


Mehra, Mandeep R et al. Hydroxychloroquine or chloroquine with or without a macrolide for treatment of COVID-19: a multinational registry analysis, The Lancet, Volume 0, Issue 0
https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736%2820%2931180-6


Komunikat WHO
https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-hydroxychloroquine-and-covid-19

rezerwując to badanie tylko dla przypadków, które bezwzględnie wymagają wykonania badania. Autorzy zastanawiają się nad alternatywą, ponieważ w wielu chorobach płuc, w tym w astmie wykonywanie spirometrii jest podstawą dobrej kontroli choroby, a trudno jest obecnie ustalić ramy czasowe, kiedy będzie można badania czynnościowe znów wykonywać bezpiecznie. Autorzy wskazują, że alternatywą może być wykonywanie oscylometrii oraz pomiaru wydychanego tlenku azotu, ponieważ te badania nie wymagają natężonego wydechu.

Carlo L, Manlio M, Marcello C. Rethinking Respiratory Function Test Lab in the Era of COVID-19 : considerations about the "today" and the "day after" [published online ahead of print, 2020 May 26]. Ann Allergy Asthma Immunol. 2020;S1081-1206(20)30384-7. doi:10.1016/j.anai.2020.05.021
https://www.annallergy.org/article/S1081-1206(20)30384-7/pdf

porównując poziomy IgA, IgG i IgM w surowicy. Poziom IgA w surowicy ma najlepszą czułość od 4 do 25 dnia od początku objawów. Po 16-20 dni obserwuje się najwyższe wartości, a po 31–41 stężenie IgA zaczyna spadać, choć wciąż jest podwyższone. Badanie dostarcza ważnych informacji, które mogą być przydatne do opracowania testów serologicznych wykrywających zakażenie SARS-CoV-2.

Ma H, Zeng W, He H, et al. Serum IgA, IgM, and IgG responses in COVID-19 [published online ahead of print, 2020 May 28]. Cell Mol Immunol. 2020;10.1038/s41423-020-0474-z. doi:10.1038/s41423-020-0474-z
https://www.nature.com/articles/s41423-020-0474-z.pdf

że RNA wirusa było wykrywane w nieoczyszczonych ściekach komunalnych nawet przed stwierdzeniem pierwszego potwierdzonego przypadku COVID-19 w tym regionie. Wskazuje to, że monitorowanie ścieków komunalnych może być przydatne w kontroli sytuacji epidemiologicznej, szczególnie na wczesnym etapie. Taki monitoring ułatwia też podejmowanie decyzji o znoszeniu obostrzeń sanitarnych w danym regionie. W żadnej, z próbek wody potrójnie oczyszczonej nie stwierdzono obecności wirusa. Autorzy konkludują, że ryzyko zarażenia się przez ścieki czy wodę kanalizacyjną jest na tyle niskie, że może być pomijane.

Randazzo W, Truchado P, Cuevas-Ferrando E, Simón P, Allende A, Sánchez G. SARS-CoV-2 RNA in wastewater anticipated COVID-19 occurrence in a low prevalence area [published online ahead of print, 2020 May 16]. Water Res. 2020;181:115942. doi:10.1016/j.watres.2020.115942
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0043135420304796?via%3Dihub

od 30 pacjentów z COVID-19 w stanie ciężkim i średnio ciężkim; 12 osób wymagało intensywnej opieki medycznej. Zauważono zmniejszoną ilość komórek T, B oraz NK w krwi obwodowej. Limfocyty CD8+, czyli cytotoksyczne, wykazały przesunięcie w stronę komórek ostatecznie zróżnicowanych/starzejących się. Wszystkie te komórki wykazały zmniejszoną produkcję cytokin przeciwwirusowych. Z auważono też zmniejszoną możliwość działania cytotoksycznego, a to zjawisko najbardziej zauważalne było u pacjentów, który wymagali intensywnej terapii. Grupa pacjentów, która wymagała intensywnej terapii miała podwyższony poziom IL-6. Leczenie tocilizumabem, czyli przeciwciałem monoklonalnym przeciwko IL-6 przywróciło zdolność do cytotoksyczności komórek NK. Badacze wstępnie wnioskują, że leczenie skierowane przeciwko IL-6 może przywrócić mechanizmy przeciwwirusowe u części pacjentów z COVID-19.

Mazzoni A, Salvati L, Maggi L, et al. Impaired immune cell cytotoxicity in severe COVID-19 is IL-6 dependent [published online ahead of print, 2020 May 28]. J Clin Invest. 2020;138554. doi:10.1172/JCI138554 https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04324606

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

25 maja 2020

zachorowali na COVID-19 mają większe ryzyko poważnych komplikacji oraz śmierci. W mataanalizie obejmującej 15 badań i 2473 pacjentów ciężki przebieg obserwowano u 63% pacjentów z POChP w porównaniu do 33.4% u pacjentów bez POChP. Osoby palące miały półtora razy wyższe ryzyko poważnych komplikacji w porównaniu do osób bez POCHP. Śmiertelność była wyższa zarówno wśród osób z POChP jak i palących w porównaniu do niepalących (kolejno 60% vs. 38.5% vs. 7.4%). Biorąc pod uwagę powyższe wyniki należy pamiętać o poradnictwie w zakresie rzucania palenia i aktywnie namawiać pacjentów do podjęcia takiej decyzji.


Alqahtani JS, Oyelade T, Aldhahir AM, et al. Prevalence, Severity and Mortality associated with COPD and Smoking in patients with COVID-19: A Rapid Systematic Review and Meta-Analysis. PLoS One. 2020;15(5):e0233147. Published 2020 May 11. doi:10.1371/journal.pone.0233147
https://journals.plos.org/plosone/article/file?id=10.1371/journal.pone.0233147&type=printable

• erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa z pęcherzykami lub krostami; tak zwane zmiany pseudo-odmrozionowe (19%)
• wysypka pęcherzykowe (podobna do ospy wietrznej) (9%)
• wysypka plamisto-grudkowa (47%)
• pokrzywka (19%)
• siność siatkowata lub martwica (6%)
40% pacjentów ze zmianami pseudo-odmrozionowymi miało potwierdzoną infekcję koronawirusową. 15% pacjentów w tym badaniu miało wysypkę pęcherzykowo-grudkową jako pierwszy objaw, przed innymi objawami. Wysypka plamisto-grudkowa, siność siatkowata i martwica wskazywały na gorsze rokowanie i cięższy przebieg choroby, podczas gdy zmiany pseudo-odmrozionowe występowały raczej u młodszych pacjentów i u których przebieg choroby był lżejszy.

Galván Casas C, Català A, Carretero Hernández G, et al. Classification of the cutaneous manifestations of COVID-19: a rapid prospective nationwide consensus study in Spain with 375 cases [published online ahead of print, 2020 Apr 29]. Br J Dermatol. 2020;10.1111/bjd.19163. doi:10.1111/bjd.19163
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/bjd.19163

od stycznia 2015 do 17 lutego 2020 oraz grupę pacjentów zdiagnozowanych w okresie epidemii (17 lutego 2020 do 20 kwietnia 2020). Zaobserwowano 30-krotny wzrost zachorowań na chorobę Kawasaki (grupa pierwsza 19 pacjentów vs. grup druga 10 pacjentów), w tym u 8 na 10 pacjentów z grupy drugiej wykryto zakażenie wirusem SARS-CoV-2. W grupie drugiej zaobserwowano też cięższy przebieg choroby Kawasaki. Podobne obserwacje są wśród pacjentów z innych krajów, m.in. Francji i Wielkiej Brytanii. Dane są o tyle alarmujące, że grupa pacjentów pediatrycznych uważana była do tej pory za grupę niskiego ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19.

Verdoni L, Mazza A, Gervasoni A, et al. An outbreak of severe Kawasaki-like disease at the Italian epicentre of the SARS-CoV-2 epidemic: an observational cohort study [published online ahead of print, 2020 May 13]. Lancet. 2020;10.1016/S0140-6736(20)31103-X. doi:10.1016/S0140-6736(20)31103-X
https://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS0140-6736(20)31103-X.pdf

Przy porównaniu pacjentów z niewydolnością serca, zauważono wyższy poziom w surowicy receptora/enzymu ACE2 (który jest jednym z punktów wejścia dla SARS-CoV-2) u mężczyzn niż u kobiet. Ponadto wykazano, że ani stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACEi), ani sartanów (ABR) nie zwiększało poziomu ACE2 w surowicy. W badaniu Chung i wsp. wykazano, że wirus grypy typu A może powodować niszczenie tkanki płuc poprzez receptor ACE2. Stosowania leków z grupy ACEi i ABR wykazuje ochronne działanie w kontekście rozwinięcia grypy typu A. Wyniki kierują uwagę na te leki jako potencjalnie korzystne w COVID-19, jednak konieczne są badania w tym zakresie. Obecnie prowadzone jest badanie kliniczne randomizowane z podwójnie ślepą próbą porównujące działanie walsartanu (ABR) względem placebo w prewencji ARDS u pacjentów hospitalizowanych z powodu COVID-19 (nr badania klinicznego NCT04335786).

Sama IE, Ravera A, Santema BT, et al. Circulating plasma concentrations of angiotensin-converting enzyme 2 in men and women with heart failure and effects of renin-angiotensin-aldosterone inhibitors. Eur Heart J. 2020;41(19):1810‐1817. doi:10.1093/eurheartj/ehaa373
https://academic.oup.com/eurheartj/article/41/19/1810/5834647

Chung SC, Providencia R, Sofat R. Association between Angiotensin Blockade and Incidence of Influenza in the United Kingdom [published online ahead of print, 2020 May 8]. N Engl J Med. 2020;NEJMc2005396. doi:10.1056/NEJMc2005396
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMc2005396?query=main_nav_lg

z czego 13 jest już w fazie badań na ludziach. Obecnie najbardziej zaawansowane prace są nad szczepionką opartą o inaktywowany wektor adenowirusowy. Szczepionka AZD1222 jest obecnie testowana na 10260 osobach w II/III fazie. W inżynierii molekularnej dosyć częstym zabiegiem jest wykorzystywanie inaktywowanych wirusów jako sposobu dostarczenia leku lub materiału genetycznego do organizmu człowieka. Wykorzystuje się tutaj naturalną łatwość wirusa do wnikania i włączania wybranego materiału genetycznego do materiału genetycznego komórek gospodarza, bez ryzyka infekcji, bo sam wirus jest nieaktywny. Włączany fragment to wybrany fragment białka SARS-CoV-2, tutaj białko S. Samo to białko nie jest zdolne do infekcji, ale jest w stanie wywołać odpowiednią reakcję układu odpornościowego. Jest ono konstytutywne, czyli niezbędne dla wirusa do jego cyklu życiowego, co zapewnia, że szczepionka będzie długo aktualna, bo takie białka rzadko podlegają zamianie. Podobna szczepionka o tym samym mechanizmie działania to Ad5-nCoV, nad którą pracują niezależnie CanSino Biologics.

 
Created with BioRender.com

Informacje o zarejestrowanym badaniu klinicznym: https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04324606

Podsumowanie obecnie trwających prac nad szczepionką na SARS-CoV-2:
https://www.who.int/blueprint/priority-diseases/key-action/novel-coronavirus-landscape-ncov.pdf
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1002/eji.202048663

Podsumowanie graficzne z opisami prac nad szczepionką na SARS-CoV-2:
https://biorender.com/covid-vaccine-tracker

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

18 maja 2020

używanie spejsera (komory inhalacyjnej) i inhalatora MDI. Dodatkowo eksperci WAO rekomendują podanie w ciężkim zaostrzeniu dożylnie MgSO4 i glikokortykosteroidów systemowych


Levin M, Morais-Almeida M, Ansotegui IJ, et al. Acute asthma management during SARS-CoV2-pandemic 2020 [published online ahead of print, 2020 May 14]. World Allergy Organ J. 2020;100125. doi:10.1016/j.waojou.2020.100125
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1939455120300284

wirus z wysokim prawdopodobieństwem jest inaktywowany w świetle przewodu pokarmowego. W grupie 19 pacjentów nie udało się uzyskać z kału wirusa zdolnego do infekcji. Badanie wymaga potwierdzenia na większej grupie chorych jednak ten wynik wskazuje, że ryzyko zakażenia się drogą fekalno-oralną jest raczej niskie, a wirus wykrywany w badaniu RT PCR kału jest nieaktywny. Jednak przy przyspieszonej motoryce może być wciąż wydalany. Autorzy wskazują, że układ pokarmowy, w szczególności jelita mogą być miejscem namnażania się wirusa.

Zang R, Gomez Castro MF, McCune BT, et al. TMPRSS2 and TMPRSS4 promote SARS-CoV-2 infection of human small intestinal enterocytes. Sci Immunol. 2020;5(47):eabc3582. doi:10.1126/sciimmunol.abc3582
https://immunology.sciencemag.org/content/5/47/eabc3582

nie znaleziono żadnych publikacji na ten temat. Tak więc, obecnie nie ma możliwości jednoznacznego określenia czy przyjmowanie wGKS w trakcie infekcji wywołanych SARS-CoV-2, jest korzystne, czy też szkodliwe. Pojedyncze doniesienia wskazują, że wGKS działają raczej korzystnie. Aktualnie toczą się dwa badania kliniczne z wykorzystaniem wGKS u chorych na astmę w związku z infekcją SARS-CoV-2, a do czasu uzyskania ich wyników zaleca się kontynuowanie terapii, ponieważ odstawienie wGKS wiąże się z wysokim ryzykiem zdrowotnym.

Halpin DMG, Singh D, Hadfield RM. Inhaled corticosteroids and COVID-19: a systematic review and clinical perspective. Eur Respir J 2020; in press
https://doi.org/10.1183/13993003.01009-2020). https://erj.ersjournals.com/content/erj/early/2020/04/20/13993003.01009-2020.full.pdf

u 10 (38,5%) w tomografii komputerowej płuc wykazano zmiany charakterystyczne dla COVID-19, a u 16 zmiany atypowe. Czas od rozpoznania zakażenia do uzyskania ujemnego wyniku testu wynosił poniżej 10 dni u 15 pacjentów, a ponad 20 dni u 3 pacjentów. Mediana czasu od kontaktu z zarażającą osobą do uzyskania ujemnego wyniku testu na SARS-CoV-2 wynosiła 21 dni. W grupie z typowymi zmianami w TK wykazano statystycznie istotny dłuższy czas do uzyskania negatywnego wyniku testu RT PCR niż w grupie bez tych zmian [mediana 12,5 dnia (8-22 dni) vs. mediana 7.5 dnia (2-20 dni)]. Badanie zwraca uwagę na długi czas nosicielstwa wirusa u chorych bezobjawowych oraz na możliwość występowania zmian w tomografii płuc pomimo braku objawów klinicznych.

Pan Y, Yu X, Du X, et al. Epidemiological and clinical characteristics of 26 asymptomatic SARS-CoV-2 carriers [published online ahead of print, 2020 Apr 22]. J Infect Dis. 2020;jiaa205. doi:10.1093/infdis/jiaa205
https://academic.oup.com/jid/advance-article/doi/10.1093/infdis/jiaa205/5823633

Poziom pozytywnych próbek wynosił 98.9% dla IgA, 93.4% dla IgM and 95.1% dla IgG. Po 32 dniach odsetek serokonwersji wynosił 100%. Mediana czasu pojawienia się przeciwciał wynosiła 13 dni dla IgA, 14 dni dla IgM i 14 dni dla IgG. W tym badaniu zaobserwowano niższe stężenia specyficznych IgM niż IgA, zarówno u pacjentów z ciężkim i łagodnym przebiegiem COVID-19. Autorzy wysuwają hipotezę, że ciężkie przebiegi COVID-19 są, co najmniej częściowo, chorobą mediowaną przez IgA (np. depozyty IgA i zapalenie naczyń), co pomaga wyjaśnić ciężkie zaburzenia narządowe, jak ciężka zatorowość płucna, ostra niewydolność nerek, itp. Autorzy podkreślają ograniczenia badania i zachęcają do dalszych badań w tym zakresie.

Yu HQ, Sun BQ, Fang ZF, et al. Distinct features of SARS-CoV-2-specific IgA response in COVID-19 patients [published online ahead of print, 2020 May 12]. Eur Respir J. 2020;2001526. doi:10.1183/13993003.01526-2020
https://erj.ersjournals.com/content/early/2020/05/07/13993003.01526-2020.long

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

11 maja 2020

konieczność korzystania z doraźnej pomocy medycznej, długoterminową przeżywalność czy jakość życia osób chorujących na COVID 19. Dowody są pośrednie, na podstawie danych dotyczących innych infekcji, za względu na brak danych o bezpieczeństwie stosowania NLPZ w COVID-19. Giollo i wsp. komentują, że ibuprofen ma działanie obniżające stężenie IL-6, więc potencjalnie korzystanie z tego leku może być korzystne w przebiegu COVID-19. Podkreśla jednak konieczność dalszego zbierania dokładnych danych medycznych o wpływie NLPZ na przebieg tej choroby.

www.who.int/news-room/commentaries/detail/the-use-of-non-steroidal-anti-inflammatory-drugs-(nsaids)-in-patients-with-covid-19
Giollo A. et al. Ann Rheum Dis Epub ahead of print: [8-05-2020]. doi:10.1136/annrheumdis-2020-217598
https://ard.bmj.com/content/annrheumdis/early/2020/04/22/annrheumdis-2020-217598.full.pdf

są uczulone i mają astmę alergiczną w stosunku do zdrowej kontroli. Im większy poziom IgE, tym niższa była ekspresja ACE2. W badaniu eksperymentalnym (niezależne dwie kohorty pacjentów) w którym uczulone osoby dorosłe prowokowano alergenem donosowo lub dooskrzelowo wykazano, że ekspozycja na alergen obniża ekspresji ACE2 w nabłonkach dróg oddechowych. To badanie sugeruje prawdopodobny mechanizm łagodnego przechodzenia COVID 19 przez pacjentów chorujących na astmę i alergię w porównaniu do chorych z np. przewlekłą obturacyjną choroba płuc.

Jackson DJ et al. Association of Respiratory Allergy, Asthma and Expression of the SARS-CoV-2 Receptor, ACE2 [published online ahead of print, 2020 Apr 22]. J Allergy Clin Immunol. 2020; S0091-6749(20)30551-0. doi:10.1016/j.jaci.2020.04.009
https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0091-6749(20)30551-0

że poprawa w zakresie stosowania leków jest spowodowana większym przestrzeganiem rekomendacji w zakresie leczenia przewlekłego astmy i obawą przed SARS-CoV-2.

Leanne Kaye et al., Changes in medication adherence among patients with asthma and COPD during the COVID-19 pandemic, The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice, 2020, https://doi.org/10.1016/j.jaip.2020.04.053.
www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213219820304128

Pacjenci otrzymywali guselkumab (przeciwciało przeciw IL-23), adalimumab (przeciwciało anty-TNF), ustekinumab (przeciwciało anty-IL12/23), sekukinumab (przeciwciało anty-IL17). W przypadku opisanym przez Benhadou i wsp. zaobserwowano nawet znaczną poprawę objawów COVID 19, która była skorelowana czasowo z podaniem guselkumabu. Conti i wsp. wysuwają hipotezę, że skoro za ciężki przebieg COVID-19 odpowiada tzw. burza cytokinowa, która obejmuje też cytokiny blokowane w procesie leczenia biologicznego, leczenie to może wpływać na łagodzenie przebiegu COVID-19. Potrzebne jest kompleksowe opracowanie danych pacjentów leczonych biologicznie, aby móc oszacować realny wpływ tego leczenia na zarażenie SARS-CoV-2 i przebieg COVID-19, dlatego powstała inicjatywa PsoProtect, gdzie można zgłosić własne przypadki kliniczne (https://psoprotect.org/).

Conti A, et al. Evolution of COVID-19 infection in 4 psoriatic patients treated with biological drugs [published online ahead of print, 2020 May 7]. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020;10.1111/jdv.16587. doi:10.1111/jdv.16587
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32379913/?from_term=psoriasis+covid+19&from_sort=date&from_size=50&from_pos=2
Benhadou F et al. Improvement of SARS-CoV2 symptoms following Guselkumab injection in a psoriatic patient [published online ahead of print, 2020 May 7]. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020;10.1111/jdv.16590. doi:10.1111/jdv.16590
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jdv.16590

jak zmniejszenie ryzyka otyłości, chorób sercowo naczyniowych, cukrzycy typu 2 są pewnym truizmem, mniej oczywisty jest wpływ na układ immunologiczny. Osoby ćwiczące regularnie i średnio intensywnie mają rzadsze infekcje, przejściowo po wysiłku wyższy poziom cytokin prozapalnych, ale jest on rekompensowany wydzielaniem cytokin przeciwzapalnych i ten efekt utrzymuje się dłuższy czas. Pacjenci chorujący na astmę, którzy regularnie ćwiczą mają mniejsze ryzyko zaostrzeń. W niedawno opublikowanej pracy przeglądowej wykazano, że wysiłek fizyczny zmniejsza ryzyko ARDS, a ten jest główną przyczyną śmierci osób chorujących na COVID-19. Należy przekonywać pacjentów, że podjęcie wysiłku fizycznego w czasie pandemii jest proste ze względu na dostępność wielu aplikacji do ćwiczeń, które nie wymagają sprzętu. Należy dostosować rodzaj wysiłku do wieku i wydolności pacjenta np. osoby starsze powinny zaczynać od prostych ćwiczeń jak wspinanie się na palce przy krześle. Ważne jest, że obecnie nie zaleca się wysiłku intensywnego. Publikacja zawiera prostą ikonografię, którą można rozpowszechnić wśród pacjentów. Autorzy podkreślają, że osoby wykonujące zawody medyczne również powinny zadbać o stosowanie się do powyższych zaleceń.

Nyenhuis SM, Greiwe J, Zeiger JS, Nanda A, Cooke A. Exercise and Fitness in the age of social distancing during the COVID-19 Pandemic [published online ahead of print, 2020 Apr 28]. J Allergy Clin Immunol Pract. 2020; S2213-2198(20)30396-2. doi:10.1016/j.jaip.2020.04.039
www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213219820303962?via%3Dihub
Zhen Yan, Hannah R. Spaulding, Extracellular superoxide dismutase, a molecular transducer of health benefits of exercise, Redox Biology, Volume 32, 2020, 101508, ISSN 2213-2317, https://doi.org/10.1016/j.redox.2020.101508.
www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213219820303962?via%3Dihub

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

4 maja 2020

• bóle głowy (70,3%) • utrata węchu (70,2%) • blokada nosa (67.8%) • kaszel (63,2%) • zmęczenie (63,3%) • ból mięśni (62,5%) • wodnisty katar (60,1%) • utrata smaku (54,2%) • ból gardła (52,9%) • gorączka (52,9%).
U osób młodszych przeważały objawy typowo laryngologiczne, a uosób starszych związane ze zmęczeniem, gorączką, utratą apetytu oraz biegunką. Średnia długość objawów w tej grupie to o. 11,5 dnia (±5.7).
Choroby współistniejące to • alergiczny nieżyt nosa (13,4%) • nadciśnienie tętnicze (9,2%) • refluks żołądkowo-przełykowy (6,9%) • astma (6,5%).
Należy zwrócić uwagę, że objawy te różnią się od początkowo podawanych w populacji azjatyckiej. Obecnie wyróżnia się trzy fenotypy COVID-19: A, który występuje w USA i Australii, B w Chinach i Wschodniej Azji oraz typ C w Europie. Możliwe jest, że dla każdego z fenotypów powinno być inne podejście kliniczne.

Lechien, J.R et al. (2020), Clinical and Epidemiological Characteristics of 1,420 European Patients with mild‐to‐moderate Coronavirus Disease 2019. J Intern Med. Accepted Author Manuscript. doi:10.1111/joim.13089
www.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/joim.13089

kontynuację immunoterapii alergenowej zarówno podskórnej jak i podjęzykowej/ doustnej u pacjentów nie chorujących na COVID-19 lub u tych którzy chorobę przebyli. Dodatkowo wskazują, że u chorych u których rozpoznano COVD-19 immunoterapia alergenowa powinna zostać przerwana.

Allergy. 2020 Apr doi: 10.1111/all.14336. Online ahead of print. Handling of Allergen Immunotherapy in the COVID-19 Pandemic: An ARIA-EAACI Statement Ludger Klimek, Marek Jutel , Cezmi Akdis I wsp.

u osób leczonych wziewnymi glikokortykosterydami ich ekspresja jest niższa, co zbliża nas do odpowiedzi, dlaczego mimo predyspozycji immunologicznej do ciężkiego przebiegu infekcji wirusowych, niewiele osób cierpiących na astmę ma właśnie ciężki przebieg COVID-19. Ekspresja nie różniła się znacząco między osobami zdrowymi, a cierpiącymi na astmę. Zauważono, że mężczyźni, Afroamerykanie i pacjenci cierpiący na cukrzycę mają wyższą ekspresję ACE2 i TMPRSS2, stąd autorzy sugerują większy nadzór nad tą grupą pacjentów. Dodatkowo porównano ekspresję tych genów w kontekście używania leków z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny i nie zauważono różnic.

Peters MC, Sajuthi S, Deford P, et al. COVID-19 Related Genes in Sputum Cells in Asthma: Relationship to Demographic Features and Corticosteroids [published online ahead of print, 2020 Apr 29]. Am J Respir Crit Care Med. 2020;10.1164/rccm.202003-0821OC. doi:10.1164/rccm.202003-0821OC
www.atsjournals.org/doi/abs/10.1164/rccm.202003-0821OC

ACE2 należy do sieci odpowiedzi interferonowej, która jest indukowana infekcjami wirusami oddechowymi. Zidentyfikowano też dla każdego z genów eQTL (czyli locus genomowy, który wyjaśnia różnicę w ekspresji danego mRNA) który wiąże się ze zmniejszoną ekspresją. Zauważono też, że inne wirusy oddechowe jak HRV mogą zwiększać ekspresję ACE2. Autorzy sugerują, że T2-zależne zapalenie predysponuje do łagodniejszego przebiegu COVID 19, ponieważ zmniejszenie ekspresji ACE2 przewyższa efekt zwiększenia ekspresji TMPRSS2.

Hegde, S. Does asthma make COVID-19 worse? Nat Rev Immunol (2020). https://doi.org/10.1038/s41577-020-0324-3
www.nature.com/articles/s41577-020-0324-3#citeas

a co za tym idzie zmniejszony wskaźnik neutrofili do limfocytów, czyli NLR (neutrophil-to-lymphocyte ratio). Ze względu na niski koszt badania i dużą dostępność, wskaźnik ten powinien być oznaczany u każdego pacjenta z dodatnim wymazem SARS-CoV-2.

Zeng F et al. Can we predict the severity of COVID-19 with a routine blood test? [published online ahead of print, 2020 May 1]. Pol Arch Intern Med. 2020;10.20452/pamw.15331. doi:10.20452/pamw.15331
www.mp.pl/paim/en/node/15331/pdf

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska, Lek.med. Agata Gugała
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

27 kwietnia 2020

• Należy kontynuować dotychczasową farmakoterapię u pacjentów z astmą podczas pandemii COVID 19. Zaleca się kontynuację zarówno dotychczas stosowanych leków wziewnych, jak i nieprzerywanie glikokortykosteroidów doustnych.
• W zaostrzeniach astmy, gdy jest to niezbędne pacjenci powinni stosować krótkie wstawki z doustnych kortykosteroidów.
• Należy unikać inhalacji nebulizatorem w celu uniknięcia transmisji wirusa, wskazane jest natomiast przyjmowanie leków przez inhalator pMDI lub DPI.
• Pacjenci z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa powinni kontynuować przyjmowanie donosowych kortykosteroidów zgodnie z zaleceniami lekarza.
• Rutynowe badania spirometryczne należy zawiesić, aby zmniejszyć ryzyko przeniesienia wirusa, a razie absolutnej konieczności należy zastosować odpowiednie środki kontroli zakażeń.
Zalecenia te są zgodne z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Alergologicznego.

https://ginasthma.org/recommendations-for-inhaled-asthma-controller-medications

chorób skórnych. Także wzmożone stosowanie środków higieny osobistej może przyczyniać się do zaostrzeń przewlekłych zmian skórnych takich jak kontaktowe zapalenie skóry, świąd, pokrzywka i zaostrzenie wcześniej istniejących chorób skóry tj. łojotokowe zapalenie skóry i trądzik. Długotrwałe noszenie masek oraz gogli ochronnych może wywoływać pokrzywkę kontaktową lub z ucisku. Także noszenie rękawic ochronnych i używanie preparatów dezynfekujących może wywoływać kontaktowe zapalenie skóry. Emolienty, kremy nawilżające i barierowe powinny być stosowane prewencyjnie i łagodzić niekorzystny wpływ na skórę środków ochrony osobistej i odpowiedniej higieny rąk, które są konieczne w przebiegu pandemii COVID-19.

Darlenski et al. (2020). Covid-19 pandemic and the skin - What should dermatologists know? Clinics in Dermatology. https://doi.org/10.1016/J.CLINDERMATOL.2020.03.012
www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7102542/

pokrzywki z towarzyszącymi bólami stawowymi. Podczas wysiewu zmian skórnych pacjentka nie miała jeszcze objawów typowych dla COVID-19, dopiero po 48 godzinach wystąpiła typowa kliniczna manifestacja choroby, wówczas potwierdzono zakażenie wirusem SARS-Cov-2. Opisano ustąpienie tych zmian skórnych po lekach przeciwhistaminowych. Trwają obserwacje nad manifestacjami skórnymi w przebiegu COVID19.

Henry et al. (2020), Urticarial eruption in COVID‐19 infection. J Eur Acad Dermatol Venereol. Accepted Author Manuscript. doi:10.1111/jdv.16472
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jdv.16472

60 pacjentów z uwagi na przyjmowanie nowych leków. Objawy skórne opisano u 20,4% pacjentów, z 88 uwzględnionych w analizie. Przeważała wysypka rumieniowa a u 3,4% pacjentów opisano rozległą pokrzywkę. Nie wykazano korelacji między ciężkością przebiegu choroby a nasileniem zmian skórnych. Autorzy podkreślają, że są to wstępne obserwacje i należy zgromadzić więcej danych celem poprawy jakości dowodów.

Recalcati, S. (2020), Cutaneous manifestations in COVID‐19: a first perspective. J Eur Acad Dermatol Venereol. Accepted Author Manuscript. doi:10.1111/jdv.16387
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jdv.16387

które różnicowały grupy, a szczególnie łagodny i bardzo ciężki przebieg to całkowita liczba leukocytów, liczba limfocytów, białko całkowite, bilirubina całkowita, dehydrogenaza mleczanowa, mocznik w surowicy, D-dimery, CRP, ferrytyna. Liczba limfocytów CD4+, CD8+ oraz limfocytów B zmniejszała się stopniowo wraz ze zwiększaniem się zaawansowania choroby, a autorzy sugerują, że SARS-CoV-2 może niszczyć te komórki i promować ich apoptozę. Inne możliwe wyjaśnienie to zjawisko rekrutowania tych komórek do płuc. IL-2R, IL-6 i IL-10 były podwyższone u osób z bardzo ciężkim przebiegiem COVID-19, a aktywność limfocytów B i komórek dendrytycznych zmniejszona. Zmniejszona jest też ilość naturalnych limfocytów regulatorowych.
Uważa się, że nadprodukcja IFN-gamma może prowadzić do zespołu aktywacji makrofagów i tym samym do burzy cytokinowej. Autorzy postulują, że stwierdzana osób u starszych obniżona liczba limfocytów CD8+ drogą rekompensacji, prowadzi do nadmiernej aktywacji limfocytów pomocniczych CD4+ i nadprodukcji cytokin, a w konsekwencji właśnie do burzy cytokinowej.

Wang et al. The laboratory tests and host immunity of COVID-19 patients with different severity of illness [published online ahead of print, 2020 Apr 23]. JCI Insight. 2020;137799. doi:10.1172/jci.insight.137799
https://insight.jci.org/articles/view/137799/pdf

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska, Lek.med. Agata Gugała
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

20 kwietnia 2020

towarzyszącymi były nadciśnienie tętnicze (30,0%), cukrzyca (12,1%) oraz choroby sercowo- naczyniowe. Z pośród hospitalizowanych pacjentów tylko kilku w wywiadzie zgłaszało nadwrażliwość na leki (11,4%) i pokrzywkę (1,4%). Żaden z pacjentów nie zgłaszał astmy ani innych chorób alergicznych. Rzadko współistniała przewlekła obturacyjna choroba płuc (1,4%) oraz aktywny nikotynizm (1,4%). Z ciężkim przebiegiem COVID-19 koreluje starszy wiek, duża ilość chorób współistniejących i odpowiednie nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych.
Autorzy podkreślają, że wiele zakażeń wirusowych dróg oddechowych może indukować zaostrzenie astmy, nie można zatem wykluczyć, że SARS-CoV-2 może również wywoływać́ zaostrzenia. Dla pełnego poznania ewentualnych związków między zakażeniem SARS-CoV-2 a chorobami alergicznymi, konieczne są również badania w populacji europejskiej w której astma i alergie występują znacznie częściej niż w populacji chińskiej.


J. Zhang et al., “Clinical characteristics of 140 patients infected with SARS‐CoV‐2 in Wuhan, China,” Allergy, no. February, p. all.14238, Feb. 2020, doi: 10.1111/all.14238.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/all.14238?fbclid=IwAR3VhojBXPEQA5Jql-AIbajQHWcUE6J7e_bktFbIAoJScRMB2z-cZDu4W_I

przy ocenianiu pacjentów, którzy mają podejrzenie zakażenia SARS-CoV-2.
Autorzy nie zauważyli cięższego przebiegu COVID-19 u pacjentów z chorobami alergicznymi, w tym z astmą, ale sugerują, aby przyglądać się uważnie tej grupie pacjentów, ponieważ z reguły inne infekcje wirusowe w tej grupie przebiegają ciężej. Natomiast u chorych na POCHP choroba COVIC-19 przebiegała ciężej.
Dodatkowo zwrócono uwagę na pacjentów bezobjawowych z dodatnim wynikiem RT PCR. Autorzy sugerują, że przyczyną może być zmniejszona odpowiedź zapalna wchodząca w skład pierwotnej odpowiedzi immunologicznej, co skutkuje np. brakiem gorączki.
Autorzy wskazują na ograniczenia badania RT PCR, które jest złotym standardem diagnostyki zakażenia SARS-CoV-2 – w wątpliwych przypadkach należy powtarzać badania RT PCR oraz oznaczać swoiste przeciwciała IgG i IgM.

Dong et al., “Eleven Faces of Coronavirus Disease 2019,” Allergy, no. March, pp. 1–11, 2020, doi: 10.1111/all.14289.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/all.14289

Zakażone małpy, po ustąpieniu pierwotnej infekcji SARS-Cov-2, poddano ponownemu zakażeniu wirusem. Zwierzęta nie wykazywały nawrotu choroby, a wirus był niewykrywalny w wymazach z nosa i innych próbkach materiałów biologicznych, nie uwidoczniono także nowych, odpowiadających Covid-19, patologii w tkankach. Stwierdzono, że małpy wytwarzały neutralizujące przeciwciała po pierwotnej infekcji, co chroniło je przed ponownym zakażeniem. Stwarza to nadzieje, że również u ludzi po przebytej infekcji i wyzdrowieniu może rozwinąć się odporność na zakażenie SARS-CoV-2

L. Bao et al., “Reinfection could not occur in SARS-CoV-2 infected rhesus macaques,” bioRxiv, p. 2020.03.13.990226, Jan. 2020, doi: 10.1101/2020.03.13.990226.
www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.03.13.990226v1?fbclid=IwAR3KltTcKUxIhUYAkAsKlokS0a92QSojSjyAh2cymrv9vpITWqL6j-eJ5zk

Nie stwierdzono przyśpieszenia ustępowania infekcji u chorych leczonych hydroksychlorochiną, natomiast obserwowano szybsze ustępowanie objawów prawdopodobnie w związku z ustępowaniem limfopenii i działaniem przeciwzapalnym leku. Autorzy postulują zatem, aby leczenie podawać pacjentom z podwyższonym CRP i limfopenią. W badaniu przy dawkach 800-1200mg/dzień nie obserwowano zaburzeń rytmu serca. Należy zwrócić uwagę, że w badaniu pacjenci mieli niewiele chorób współistniejących i niewiele było przypadków ciężkiego przebiegu COVID-19.

Tang et al., “Hydroxychloroquine in patients with COVID-19: an open-label, randomized, controlled trial,” medRxiv, p. 2020.04.10.20060558, Apr. 2020, doi: 10.1101/2020.04.10.20060558.
www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.10.20060558v1.full.pdf

Autorzy dodają, że mogą być one przydatnym ekonomicznym i powszechnie dostępnym wstępnym badaniem w celu weryfikacji diagnozy COVID-19. Publikacja zawiera przykładowy rozmaz krwi.

Foldes et al., Plasmacytoid lymphocytes in SARS-CoV-2 infection (Covid-19) [published online ahead of print, 2020 Apr 16]. Am J Hematol. 2020;10.1002/ajh.25834. doi:10.1002/ajh.25834

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska, Lek.med. Agata Gugała
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

13 kwietnia 2020

Powszechne choroby alergiczne nie predysponują do rozwoju dodatkowych wyraźnych objawów COVID-19. Nie wydaje się, aby choroby te stanowiły zwiększenie ryzyka ciężkiej choroby w przebiegu zakażenia SARS-CoV-2. Ciężki przebieg COVID-19 może występować u chorych z POChP lub w przypadku zapaleniem płuc wtórnie powikłanym zakażeniem bakteryjnym. Autorzy podkreślają również, że brak jest dowodów klinicznych na temat wpływu ogólnoustrojowych glikokortykosteroidów na przebieg COVID-19.

J. Bousquet et al., “Intranasal corticosteroids in allergic rhinitis in COVID-19 infected patients: An ARIA-EAACI statement,” Allergy, no. 32, pp. 0–3, Mar. 2020, doi: 10.1111/all.14302.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/all.14302?fbclid=IwAR3yD-BGtOc4be_pVV1JP4QiK7d8eMzIiYbMT-6fgkzuZQ0KJnB_vNUEbVM

zaawansowany wiek oraz obecność chorób współistniejących, w tym nadciśnienia, cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych i chorób naczyniowo-mózgowych. Długotrwałe narażenie na PM2,5 niekorzystnie wpływa na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy. Wykazano, że wzrost o 1g/m3 w średniej długoterminowej ekspozycji na PM2,5 jest związany ze statystycznie istotnym wzrostem o 15% śmiertelności COVID-19. Założenie to może wynikać ze znanej zależności między ekspozycją na PM2,5, a rozwojem wielu chorób sercowo-naczyniowych i oddechowych, które dramatycznie zwiększają ryzyko śmierci u pacjentów z COVID-19. Badanie przeprowadzono na terenie USA.

X. Wu, R. C. Nethery, B. M. Sabath, D. Braun, and F. Dominici, “Exposure to air pollution and COVID-19 mortality in the United States,” medRxiv, p. 2020.04.05.20054502, Jan. 2020, doi: 10.1101/2020.04.05.20054502.
www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.05.20054502v1?fbclid=IwAR24r6myTB _fCo_vh3ywXpGm621ZlCxJlELTuGsUmfgp8N5h2XoSIk0t23I

Najczęściej badanymi próbkami powinny być wymazy z nosogardła. Nie jest zalecane pobieranie materiału wyłącznie z gardła. Materiałem do badań mogą być również popłuczyny oskrzelowo- płucne. Metodą o ograniczonym znaczeniu diagnostycznym są testy serologiczne, oparte na wykrywaniu IgM, IgA, IgG. Oznaczenie przeciwciał umożliwia ocenę odpowiedzi gospodarza na zakażenie. U większości pacjentów serokonwersję obserwuje się w 7-11 dniu po ekspozycji na SARS-CoV-2. Testy te mogą służyć głównie do szacunków epidemiologicznych z uwagi na identyfikację pacjentów, którzy już przeszli zakażenie wirusem, w tym osoby, które przebyły infekcję bezobjawowo.
Autorzy podkreślają, że obecnie nie ma dowodów i jednoznacznych doniesień naukowych na temat wytworzenia odporności na SARS-CoV-2 po ustąpieniu infekcji.

R. Patel et al., “Report from the American Society for Microbiology COVID-19 International Summit, 23 March 2020: Value of Diagnostic Testing for SARS–CoV-2/COVID-19,” MBio, vol. 11, no. 2, pp. 1–5, Apr. 2020, doi: 10.1128/mBio.00722-20.
https://mbio.asm.org/content/mbio/11/2/e00722-20.full.pdf

że SARS-CoV-2 również będzie zajmować OUN, możliwa droga to przenikanie poprzez blaszkę sitową. Na poparcie tej hipotezy wskazywane jest też, że część pacjentów chorujących na COVID 19 ma zaburzenia neurologiczne tj. utrata węchu i smaku. Autor sugeruje wykonanie badania płynu mózgowo-rdzeniowego u pacjentów, którzy mają objawy zajęcia OUN. Wczesne pojawianie się utraty węchu, ataksji lub konwulsji powinno być przebadane pod kątem zajęcia OUN w przebiegu SARS-CoV-2.

A. M. Baig, “Neurological manifestations in COVID-19 caused by SARS-CoV-2,” CNS Neurosci. Ther., vol. n/a, no. n/a, Apr. 2020, doi: 10.1111/cns.13372.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/cns.13372

Myszy zaszczepione PIV5/MERS-S miały znacznie niższą śmiertelności i łagodniejszy przebieg zakażenia MERS-CoV niż myszy, którym podano sam wektor PIV5 (grupa kontrolna). Szczególnie istotne te wyniki są w kontekście stworzenia szczepionki przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, ponieważ oba wirusy są do siebie zbliżone budową, więc następnym krokiem jest zbadanie tej metody w kontekście SARS-CoV-2.

Li et al., “Single-Dose, Intranasal Immunization with Recombinant Parainfluenza Virus 5 Expressing Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus (MERS-CoV) Spike Protein Protects Mice from Fatal MERS-CoV Infection,” MBio, vol. 11, no. 2, pp. e00554-20, Apr. 2020, doi: 10.1128/mBio.00554-20.
www.cell.com/immunity/pdf/S1074-7613(20)30120-5.pdf?_returnURL=https%3A%2F%2Flinkinghub.elsevier.com%2Fretrieve%2Fpii%2FS1074761320301205%3Fshowall%3Dtrue

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska, Lek.med. Agata Gugała
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski

6 kwietnia 2020

U chorych z ciężkim przebiegiem ten okres może być jeszcze dłuższy. Zaleca się zatem aby chorzy z łagodnymi objawami COVID-19 pozostawali w domu przez co najmniej kolejne 2 tygodnie, aby nie zakażać innych.

Chang D. et al. Am J Respir Crit Care Med. 2020; doi:10.1164/rccm.202003-0524LE.
www.atsjournals.org/doi/pdf/10.1164/rccm.202003-0524LE

Stabilność wirusa w temperaturze pokojowej i ustalonej wilgotności zależy od rodzaju powierzchni. Wykazano, że najdłużej utrzymuje się na gładkich powierzchniach: na szkle i banknotach do 4 dni, na plastiku i stali do 7 dni. Natomiast najkrócej utrzymywał się na papierze - 3 godziny, a na drewnie i tkaninach - 2 dni. Podkreślono, że wykrywalny poziom zakaźnego wirusa może nadal być obecny na zewnętrznej warstwie maski chirurgicznej nawet w 7 dniu. Stwierdzono, że wirus SARS-CoV-2 jest inaktywowany po 5 minutach inkubacji ze standardowymi środkami dezynfekcji. Woda z mydłem nie inaktywowała wirusa!

Chin et al., “Stability of SARS-CoV-2 in different environmental conditions,” medRxiv, vol. 5247, no. 20, p. 2020.03.15.20036673, 2020, doi: 10.1101/2020.03.15.20036673.
www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S2666-5247%2820%2930003-3

Wykazano, że limfopenia może służyć jako wskaźnik nasilenia ciężkości choroby w COVID-19. Metody obrazowania płuc są podstawą klasyfikacji pacjentów celem przydziału do jednego z czterech typów. Odsetek limfocytów ​może służyć do klasyfikacji umiarkowanych, ciężkich i krytycznych przebiegów choroby i powinien zostać uwzględniony w wytycznych postępowania w COVID-19.

Tan et al., “Lymphopenia predicts disease severity of COVID-19: a descriptive and predictive study,” medRxiv, no. 627, p. 2020.03.01.20029074, 2020, doi: 10.1101/2020.03.01.20029074.
www.nature.com/articles/s41392-020-0148-4.pdf

Zwraca uwagę też, że nabyty zespół hemofagocytowy (sHLH) jest niedorozpoznawany wśród pacjentów cierpiących z powodu COVID-19, a najczęstszą przyczyną sHLH u dorosłych są właśnie infekcje wirusowe. Stwierdzono, że w grupie 150 pacjentów z Wuhan, czynnikami predykcyjnymi śmiertelności były podwyższone stężenia ferrytyny i IL-6. W związku z tym autorzy proponują stosowanie z należytą ostrożnością już zarejestrowanych sposobów leczenia, ograniczającego nadmierną reakcję zapalną, wymieniając leki to m.in. sterydoterapię systemową, dożylna podaż immunoglobulin, selektywne inhibitory cytokin (np. anakinra, tocilizumab) i inhibitory JAK.

Mehta et al., “Correspondence COVID-19 : consider cytokine storm syndromes and,” Lancet, vol. 6736, no. 20, pp. 19–20, 2020, doi: 10.1016/S0140-6736(20)30628-0.
www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736%2820%2930628-0

Nie ma też badań, które pokazywałyby, że stosowanie ACEi i ABR zwiększa śmiertelność w związku z COVID-19. Najnowsze badania Yang i wsp. na niewielkiej grupie pacjentów, sugerują, że ACEi/ABR mogą wręcz zmniejszać śmiertelność w chorobie koronawirusowej. Nie ma więc podstaw do odstawianie tych leków, co mogłoby spowodować gorszą kontrolę m.in. choroby niedokrwiennej serca, niewydolności serca i nadciśnienia tętniczego, a przez to predysponować do ciężkiego przebiegu COVID-19.
Ten artykuł jest odpowiedzią na wcześniejszy artykuł Fang i wsp. opublikowany na łamach czasopisma Lancet, który sugerował rozważenie odstawienia ACEi i ABR, wywołując wiele kontrowersji w środowisku medycznym.

Vaduganathan et al., “Renin-Angiotensin-Aldosterone System Inhibitors in Patients with Covid-19.,” N. Engl. J. Med., p. NEJMsr2005760, Mar. 2020, doi: 10.1056/NEJMsr2005760.
www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMsr2005760?articleTools=true Yang et al., “Angiotensin II Receptor Blockers and Angiotensin-Converting Enzyme Inhibitors Usage is Associated with Improved Inflammatory Status and Clinical Outcomes in COVID-19 Patients With Hypertension,” medRxiv, p. 2020.03.31.20038935, Jan. 2020, doi: 10.1101/2020.03.31.20038935.
www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.31.20038935v1 Fang et al. “Are patients with hypertension and diabetes mellitus at increased risk for COVID-19 infection?,” Lancet Respir. Med., vol. 8, no. 4, p. e21, Apr. 2020, doi: 10.1016/S2213-2600(20)30116-8.
www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S2213-2600%2820%2930116-8

Opracowanie:
Lek.med. Aleksandra Likońska, Lek.med. Agata Gugała
Konsultacja: prof. dr hab. Marek L. Kowalski
UWAGA
Zwracamy uwagę, że w cytowanych artykułach badania prowadzone są zwykle na małej grupie pacjentów i zawierają często subiektywne opinie autorów. Jest to oczywiście związane z nagłością pojawienia się epidemii SARS-CoV-2, a zatem krótkim czasem obserwacji oraz utrudnionymi warunkami przeprowadzania badań randomizowanych z podwójną ślepą próbą. Niemniej takie doniesienia, przy uznaniu ich ograniczeń, są bardzo cenne ze względu na brak wcześniejszego doświadczenia z tą nową chorobą wirusową. Podczas podejmowania decyzji terapeutycznych powinniśmy uwzględniać te ograniczenia, kierować się doświadczeniem klinicznym i zasadami Evidence Based Medicine.