Wstęp

Pokrzywka objawia się obecnością bąbli, czyli swędzących, różowych lub jasnych obrzęków skóry, którym mogą towarzyszyć głębsze obrzęki tkanki podskórnej, najczęściej w okolicy jamy ustnej lub narządów płciowych (obrzęk naczynioruchowy). Bąble pokrzywkowe pojawiają się nagle i szybko znikają, nie pozostawiając śladu.

Gdy pokrzywka staje się chorobą przewlekłą, może utrudniać realizację codziennych czynności. Silny świąd powoduje problemy ze snem, co przekłada się na problemy z efektywnością w wykonywania obowiązków domowych i zawodowych. Objawy wywołują drażliwość, a stale obniżając nastrój, mogą prowadzić do utrwalenia jego zaburzeń oraz obniżają jakość życia. Blisko jedna piąta pacjentów zgłasza utratę co najmniej 1 godziny w tygodniu z powodu objawów przewlekłej pokrzywki, co przekłada się na spadek ich produktywności w pracy.

1 października obchodzimy Światowy Dzień Pokrzywki zainicjowany przez europejską sieć doskonałości GA2LEN. Z tej okazji lekarze działający w Centrum Pokrzywkowym przy Klinice Immunologii i Alergii przygotowali serię postów informacyjnych dla pacjentów oraz ich bliskich dotyczących pokrzywki oraz dostępnych możliwości leczenia i łagodzenia nasilenia zmian skórnych.

lek. Aleksandra Likońska

Opieka merytoryczna:
Prof. Marek L. Kowalski
dr n.med. Aleksandra Wardzyńska


Typowym objawem pokrzywki jest bąbel – zmiana wyniosła ponad poziom skóry, barwy porcelanowo białej lub różowej, która szybko powstaje i ustępuje w czasie 1-24 godzin bez pozostawienia śladu. Inne cechy bąbla pokrzywkowego to zróżnicowana wielkość, od kilku milimetrów do zmian obejmujących znaczne powierzchnie skóry. U około 40% pacjentów z pokrzywką wysiewowi bąbli pokrzywkowych mogą towarzyszyć objawy obrzęku ​naczynioruchowego, który może obejmować nie tylko skórę, ale także tkankę podskórną lub błony śluzowe (najczęściej zlokalizowany jest w obrębie warg i powiek, niekiedy w innych okolicach m.in. w obrębie narządów płciowych) Obrzęk naczynioruchowy ustępuje w czasie 24–72 godzin.

Ze względu na przyczynę, pokrzywkę przewlekłą możemy podzielić na:

1)
spontaniczną: spowodowaną znanymi czynnikami np. mechanizmami autoimmunologicznymi organizm zaczyna atakować swoje własne tkanki, najczęstszą chorobą autoimmunologiczną związaną z występowaniem pokrzywki jest zapalenie tarczycy typu Hashimoto) lub infekcją oraz nieznanymi czynnikami. Pokrzywka, której przyczyny nie udaje się ustalić dotyczy 0,1-0,3% populacji.

2)
indukowaną (wywołaną czynnikami fizycznymi: np. temperaturą, słońcem, uciskiem, wibracją, wysiłkiem)

U chorych z pokrzywką ostrą objawy ustępują się przed upływem 6 tygodni. U 5% chorych z pokrzywką ostrą zmiany mogą przejść w przewlekłe. Pokrzywka przewlekła ustępuje w przeciągu roku u około 30—50% chorych. Niemniej u 1/5 chorych objawy nadal są obecne po upływie 5 lat. W leczeniu pokrzywki ostrej i przewlekłej stosujemy leki przeciwhistaminowe. Jeśli nie ma poprawy po kilku tygodniach terapii, należy zwiększyć dawkę tych leków nawet czterokrotnie! Jeśli pomimo intensyfikacji leczenia objawy skórne nadal się pojawiają, stosuje się leki z innych grup: cyklosporynę oraz leczenie biologiczne – Omalizumab. Dopuszczalne jest także stosowanie glikokortykosteroidów, w krótkich cyklach, szczególnie w przypadku zaostrzenia choroby.

W Polsce leczenie przewlekłej pokrzywki spontanicznej omalizumabem jest prowadzone przez niektóre ośrodki alergologiczne oraz dermatologiczne, w ramach tzw. programu lekowego w ośrodkach referencyjnych

Podstawą leczenia pokrzywki jest unikanie czynnika wyzwalającego a także stosowanie odpowiednich leków zaleconych przez lekarza, dodatkowym ważnym aspektem postępowania w pokrzywce jest odpowiednia pielęgnacja skóry.

Zaleca się stosowanie kąpieli w umiarkowanej temperaturze, stosownie delikatnych produktów myjących, bez substancji zapachowych. Należy stosować dobrze indywidualnie dobrane hypoalergiczne dermokosmetyki. Zaleca się noszenie bawełnianych ubrań z unikaniem ubrań wełnianych lub wykonanych z tkanin sztucznych. Skórę należy natłuszczać i nawilżać przy pomocy emolientów. Należy unikać drapania powstałych zmian skórnych, aby zapobiec skórnym nadkażeniom bakteryjnym lub grzybiczym.

Liczne badania wskazują na istotną rolę stresujących wydarzeń życiowych w przebiegu pokrzywki. Stres może wywołać pokrzywkę ostrą oraz być jednym z czynników przyczynowych pokrzywki przewlekłej. Wielu pacjentów wiąże wystąpienie przewlekłej pokrzywki niewiadomego pochodzenia ze stresującymi wydarzeniami życiowymi. Ocenia się, że czynniki stresowe stanowią bezpośrednią przyczynę wysiewu bąbli pokrzywkowych u ok. 20% chorych. Tłumaczy się to uwalnianiem pod wpływem stresu substancji, które wpływają na powstawanie bąbli pokrzywkowych.

Zatem czym jest stres?
Stres można podzielić na pozytywny–eustres i negatywny-dystres. Są to wszystkie bodźce, które wytrącają organizm z równowagi. Pełniąc wiele życiowych ról przeżywamy różnorodne sytuacje stresowe, a gdy jest ich za dużo nasze zdolności ich pokonywania wyczerpują się.

Co więc robić?
Musimy o siebie dbać. Istotny jest optymizm oraz pozytywne przewartościowanie - w najgorszej sytuacji powinniśmy się starać odnaleźć coś korzystnego dla nas. Następna ważna rzecz to grupa wsparcia- poszerza to horyzonty, zmniejsza subiektywizm i bardzo pomaga przetrwać ciężkie chwile. Dlatego nie obawiaj się wyciągnąć ręki po pomoc.

ANTYSTRESOWE ABC

Aby w pełni ocenić efekty leczenia przewlekłej pokrzywki dobrze jest poświęcić każdego dnia wieczorem kilka minut na uzupełnienie dzienniczka samoobserwacji. Jak tego dokonać?

Źródła:

POWRÓT